स्टॉक › स्टॉकचे GST नियम

स्टॉकचे GST नियम: काय लिहावे आणि क्रेडिट कधी परत जाते

CGST Rules चा rule 56 स्टॉकबद्दल काय लिहायला सांगतो, ते किती काळ ठेवायचे, आणि हरवलेला, नष्ट किंवा फुकट दिलेला माल इनपुट टॅक्स क्रेडिट का गमावतो.

Rule 56: GST स्टॉकचा हिशोब मागतो

CGST Rules, 2017 च्या rule 56(2) नुसार रजिस्टर्ड व्यक्तीने आलेल्या आणि गेलेल्या मालाचे स्टॉक अकाउंट ठेवायचे असते. त्यात ओपनिंग बॅलन्स, आलेला माल, विकलेला माल, हरवलेला, चोरीला गेलेला, नष्ट झालेला, राइट-ऑफ केलेला किंवा गिफ्ट किंवा फ्री सॅम्पल म्हणून दिलेला माल, आणि स्टॉकचा बॅलन्स दिसला पाहिजे, ज्यात कच्चा माल, तयार माल, स्क्रॅप आणि वेस्टेजही असेल.

कंपोझिशन स्कीममध्ये (section 10) टॅक्स भरणारा डीलर या स्टॉक अकाउंटच्या नियमातून बाहेर आहे, पण त्याला इतर अकाउंट आणि रेकॉर्ड ठेवावे लागतात. मिळालेल्या आणि दिलेल्या ॲडव्हान्सचा रेकॉर्ड सर्वांनी ठेवायचा आहे.

रेकॉर्ड कुठे आणि किती काळ ठेवायचे

• रजिस्ट्रेशनमध्ये दाखवलेल्या मुख्य बिझनेसच्या ठिकाणी (इतर ठिकाणे आपले रेकॉर्ड तिथेच ठेवतात), कागदावर किंवा कॉम्प्युटरमध्ये.
• त्या वर्षाच्या ॲन्युअल रिटर्नच्या ड्यू डेटपासून 72 महिने (CGST Act चा section 36). ऑडिट किंवा तपासणीत अधिकारी ते मागू शकतात.

विक्रीशिवाय गेलेला स्टॉक: इनपुट टॅक्स क्रेडिट

CGST Act चा section 17(5)(h) सांगतो की हरवलेल्या, चोरीला गेलेल्या, नष्ट झालेल्या, राइट-ऑफ केलेल्या, किंवा गिफ्ट किंवा फ्री सॅम्पल म्हणून दिलेल्या मालावर इनपुट टॅक्स क्रेडिट मिळत नाही. खरेदी करताना क्रेडिट घेतले असेल तर माल असा गेल्यावर ते क्रेडिट रिव्हर्स करा (परत भरा). Section 17(5)(g) वैयक्तिक वापराच्या मालावर क्रेडिट थांबवतो, म्हणून स्वतःच्या वापरासाठी घेतलेला मालही क्रेडिट गमावतो.

मॅन्युफॅक्चरिंगमधील सामान्य प्रोसेस लॉस (वाफ, ओलावा, कटिंग) हरवलेल्या किंवा नष्ट मालापेक्षा वेगळा मानला जातो; तुमच्या बाबतीत अकाउंटंटला विचारा.

एखाद्या कर्मचाऱ्याला वर्षात ₹50,000 पर्यंतचे गिफ्ट सप्लाय मानले जात नाहीत (CGST Act चे Schedule I), पण गिफ्ट दिलेल्या मालाचे क्रेडिट तरीही बंद राहते. हे नियम नोव्हेंबर 2026 नुसार आहेत; GST वारंवार बदलतो, म्हणून फाइल करण्यापूर्वी CBIC (cbic-gst.gov.in) किंवा तुमच्या अकाउंटंटकडे तपासा.